Relacje rówieśnicze w przedszkolu

Przedszkole to miejsce nauki i zabawy, ale przede wszystkim przestrzeń pierwszych, samodzielnych relacji społecznych.      W przedszkolu dziecko uczy się inicjować zabawę z kolegami, zadawać im pytania. Podczas zabawy uczy się wyrażania własnego zdania, ustępowania innym, dzielenia zabawkami, przepraszania, wybaczania itp. Przedszkolak zyskuje cenne doświadczenia wynikające ze współdziałania z rówieśnikami, przyswaja sobie normy i zasady kontaktów międzyludzkich.

Dzieci uczą się przez relacje. Relacje z rówieśnikami są bardzo ważnym i naturalnym elementem rozwoju psychospołecznego dziecka. Nawiązując relacje z innymi rozwija w sobie empatię, samoświadomość i zdolność wyrażania emocji i zrozumienie dla innych.

Wpływ relacji na rozwój dziecka

Prawidłowy rozwój relacji ma wpływ na wiele elementów rozwoju dziecka:

• Rozwój emocjonalny– poprzez interakcje z rówieśnikami, dzieci poznają swoje emocje, uczą się rozumieć  co czują i myślą inni ludzie, potrafią odgadywać ich intencje 
  i potrzeby, współczuć im, a także reagować w odpowiedni sposób. Pomaganie staje się wartością. To fundament wspierania empatii. 
• Rozwój poznawczy– dzieci uczą się przez naśladowanie. Przykład rówieśników jest niezwykle cenny i motywuje do podejmowania aktywności w trakcie różnych sytuacji edukacyjnych, wpływa na rozwój samodzielności dziecka.  Naśladowanie rówieśników sprzyja rozwojowi językowemu dzieci, wspólna zabawa zachęca do logicznego myślenia czy kreatywnego rozwiązywania problemów. Dzieci dowiadują się jak funkcjonuje społeczeństwo, jakie są akceptowane zachowania i normy obowiązujące w grupie.
• Rozwój zdolności komunikacyjnych – interakcje z rówieśnikami motywują do komunikowania się, co przyczynia się do poszerzenia zasobu słownictwa dziecka, przyswajanie nowych struktur gramatycznych oraz wzrost umiejętności komunikowania się w sposób pozawerbalny.
• Budowanie tożsamości i samooceny– relacje z rówieśnikami pomagają rozwijać poczucie przynależności, co jest niezbędna do budowania własnej tożsamości. Posiadanie przyjaciół w grupie daje poczucie bezpieczeństwa i akceptacji. Poprzez bycie akceptowanym i lubianym w grupie rówieśniczej, dziecko rozwija poczucie własnej wartości i pewności siebie. Dzieci, które są lubiane i spędzają czas w towarzystwie rówieśników, często stają się bardziej śmiałe i odważne.

Budowanie relacji zaczyna się w rodzinie, czyli jak wspierać dziecko w budowaniu relacji?

Budowanie pięknych i trwałych relacji rówieśniczych to proces, który wymaga cierpliwości i wsparcia. Rola dorosłego jest w tym procesie nieoceniona. 

1. Maluch uczy się przez obserwację  i naśladowanie czerpiąc wiedzę od rodziców – pokazuj dobre wzorce, bądź przykładem, pokaż jak rozwiązywać konflikty i budować pozytywne relacje. 
2. Rozmowa na temat uczuć oraz wspieranie postaw empatii i zaangażowania – naucz dziecko nazywania i rozumienia własnych emocji, co pomoże mu lepiej komunikować się z innymi. Rozmawiaj o przedszkolu koncentrując się na jego interakcjach z innymi („Z kim się bawiłeś?”, „Co robiliście razem”), to zachęca do opowiadania o relacjach i uczuciach.
3. Regularne kontakty z innymi dziećmi to klucz do nauki relacji rówieśniczych i pogłębiania więzi – organizuj wspólne spotkania i zabawy poza przedszkolem (w domu, na placu zabaw), zachęcaj do udziału w zajęciach grupowych.
4. Współpraca to podstawowa  umiejętność społeczna – zachęcaj dziecka do pomagania w prostych pracach domowych, wspólnie budujcie z klocków, układajcie puzzle, grajcie w gry itp.
5. Konflikty są naturalną częścią relacji, dlatego warto nauczyć dziecko jak je rozwiązywać – naucz dziecko, że warto mówić o swoich uczuciach i potrzebach, zachęcaj i wspieraj w szukaniu rozwiązań, które będą korzystne dla obu stron. Pokaż jak ważne jest przepraszanie i wybaczanie, czytaj książki, bo wiele z nich porusza tematy przyjaźni, konfliktów i ich rozwiązywania. 

Relacje rówieśnicze to ważny element rozwoju społecznego dziecka, źródło nauki i doświadczeń, które będą miały wpływ na całe jego życie. To właśnie w relacjach z rówieśnikami dzieci uczą się jak funkcjonuje świat społeczny, jakie są reguły i jak radzić sobie w różnych sytuacjach. Ukształtowane w ten sposób umiejętności społeczne będą przydatne w dorosłym życiu. Relacje między dziećmi zmieniają się, dojrzewają, ewoluują. Nie powinno się przyspieszać ani kontrolować tego procesu. Ważne by stworzyć dziecku przestrzeń do doświadczania, próbowania, popełniania  błędów i uczenia się ich. Przyjaźń w przedszkolu to fundament zdrowego rozwoju społecznego, który procentuje przez całe życie.

Opracowała
mgr Magdalena Szmyt